Fikir değerlendirme ve eleme

Posted by   Hulusi Neci   |   Categories :   ...designer, Essay & Article, Idea creation, Türkçe

Blogtaki “fikir haritası” yazısında ürün fikri geliştirme ile ilgili bir yöntemden bahsetmiştim. (önce “fikir haritası” yazısını okumanızda fayda var ) İster bu yöntem ile ister diğer yöntemler ile ürettiğimiz tüm ürün fikirlerinin mutlaka başarıya ulaşacağını söyleyemeyiz. Bu fikirlerin çok az bir kısmı üretime uygun olacaktır. Geriye kalanlar elenmesi gerekir.

Eleme için sebepler farklı olabilir. Bazı ürün fikirleriniz üretimi teknik olarak mümkün olmayacaktır. Bazıları teknik olarak üretilebilse dahi çalıştığınız firma bu teknik olanaklara sahip olmayacaktır. Bazılarının üretimi verimli olabilmesi için üretim adetlerinin çok yüksek olması gerekecektir.Bu kadar yüksek üretim adedini eritebilecek müşteri kitlesine belki de çalıştığınız firma sahip olmayacaktır. Bazı ürün fikirleriniz üretilmesi için bir yazılımcı ordusuna ihtiyaç olacaktır ve bu yazılımcıları koordine edecek yapıya firma belki sahip olmayacaktır.  Bazı ürün fikirlerinizin üretilmesinde hiç bir engel olmamasına rağmen çevreye zararlı bir ürün olacaktır ve kimse itiraz etmese dahi sizin fikrinizden vazgeçmeniz gerekecektir. Sonuç olarak sağlıklı bir ürün fikri elde edebilmek için fikir üretme sürecini uzun süre tekrarlamak ve daha sonra bu fikirleri eleyip rafine etmek gerekir.

Amatör bir tasarımcı belirli bir ürün fikrine duygusal biçimde bağlanır, takılıp kalır ve onu ne yapıp edip üretmeye çalışır.

Profesyonel bir tasarımcı kendi ürettiği ürün fikrini başkalarından önce kendisi çürütmeye çalışır. Her seferinde geri dönüp yeni ürün fikirleri üretir ve en sonunda bunlardan en sağlıklı olanı seçer.

Tasarımdaki tüm süreçler lineer (doğrusal) değildir. İşin bir başından başlayıp öteki tarafından çıkamayız. Bir önceki basamağa ya da basamaklara dönmek tasarımın doğasında vardır ve olması gerekir. Fikir üretme ve değerlendirme süreci de aşağıdaki gibi iteratif (geri dönüşlü ) bir süreçtir.

Bu tabloda fikir haritasından 5 ürün fikrinin çıktığı gösterilmiştir. Ürün fikir sayısı projeden projeye değişebilir. Ne kadar ürün fikri oluşursa proje için o kadar faydalı olur.

ELEME KRİTERLERİ

Ürün fikirleriniz piyasada bir boşluğu doldurmalı ve hitap ettiğiniz kitlenin ihtiyaçlarını tam olarak karşılamalı

Proje maliyeti ve maliyetin geri dönüşü

Her ürün fikri ile ortaya çıkan projenin bir bedeli vardır. Bir proje için büyük ekipler gerekiyorsa o projenin bedeli artacaktır. Çalıştığınız firmanın bu bedeli karşılayabilmesi için ürünü ya ciddi bir kar ile satması gerekir ya da sürümden kazanması gerekir. Eğer çalıştığınız firma her iki şekilde de ürünü satma imkanı yoksa büyük ekipler gerektirecek tasarım fikirlerini en baştan eleyebilirsiniz.

(Ön görülen fiyat) / (Ön görülen maliyet) oranı

Ürünün tahmini satış fiyatı, tahmini maliyetlerinden her şekilde fazla olmalıdır. Eğer bu oran düşük ise ürünün sürümü fazla olması zorunluluğu vardır.  Firmalar kar etmeyecekleri işe hiçbir zaman girmezler. Bu sebeple fiyat/maliyet oranı düşük olan ürün fikirlerinizi en baştan eleyebilirsiniz.

Kapitalist sistem dışında üretilip satılacak olan ürünler için tabi bu kuralı göz ardı edebilirsiniz. Mesela bir ürünü engelliler için üretiyorsanız ve üretim maliyetlerini bir vakıf karşılayacaksa ya da bir kurum için bir ürün tasarlıyorsanız fikriniz üretime uygun olabilir.

Fiyat/maliyet oranının zamanla değişmesi

Bazı durumlarda ürünlerin maliyetleri zamanla düşer, bazı durumlarda yükselir. Ürünün maliyetlerinin düşeceğini ön görmeniz durumunda ben geleceği düşünerek bu ürünümü tasarlıyorum diyebilirsiniz.

Hangi durumlarda ürünün maliyetleri zamanla yükselir? Ürün maliyetini arttıran etken ham madde ise ürün fiyatı zamanla düşmez. Çok fazla işçilik gerektiren ürünlerde (zamanla otomasyona geçileceği düşünülmezse) maliyetler düşmez.

Hangi durumlarda ürünün maliyetleri düşer? Bir ürünün fiyatını arttıran şey o ürünün teknolojisi ise ve bahsi geçen teknolojiyi az sayıda tedarikçide varsa tedarikçilerin artması ile bu ürünün teknolojiye bağlı maliyeti zamanla düşer. Tabi bu durumda ürününüzün piyasa fiyatı da paralel olarak düşecektir ve yine fiyat/maliyet oranı değişmeyebilir.

Zamanla fiyat oranı artmayacak ya da azalacak olan ürünlerin tasarım fikirlerini de baştan eleyebilirsiniz.

Ürün için gerekli teknolojik alt yapı ürünün yerine getirdiği fonksiyondan fazlasını yapabiliyorsa

Eğer ürün fikriniz için gerekli teknoloji ile ürün fikrinizden fazlası yapılabilecekse çalıştığınız firma, hitap ettiği kitleyi arttırmak adına daha dar kapsamlı ürün fikrinizi üretmeyi haklı olarak tercih etmeyebilir.

Örneğin bir masa saati yapıyorsanız ve yaptığınız masa saati arkasında bir PDA teknolojisi varsa firma bu teknoloji ile daha fazla işi yerine getirebilecek bir ürünü piyasaya çıkartmayı tercih eder.

Bu durumda ya firmayı bahsi geçen teknolojiyi farklı şekillerde değerlendirme imkanı sunabilmelisiniz (mesela firma aynı ürünü basit bazı yazılım değişiklikleri ile farklı şekilde piyasaya çıkarabilmelidir) ya da ürün fikrinizin kapsamını genişletmelisiniz.

Projenin doğaya maliyeti

Ürün fikriniziz maliyeti sadece para ile ölçülemez. Her ürün üretilirken mutlaka doğaya zarar verir (az ya da çok) doğaya zarar verilmeden üretilen bir ürün yoktur. Burada kriter şudur bahsi geçen zararı doğa zamanla kapatabilecek mi kapatamayacak mı?

Ürettiğiniz ürün doğa açısından az maliyetli olmalıdır. Ürün fikriniz doğaya geri dönüşümü olmayan zararlar veriyorsa ürün fikriniz elemelisiniz.

November 26, 2010